Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị

Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị là trung tâm trong việc phân tích, hiểu rõ và vận dụng các nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn xã hội.

Đây không chỉ là các kỹ thuật để nghiên cứu các vấn đề kinh tế mà còn là một hệ thống phương pháp khoa học giúp nhà nghiên cứu tiếp cận chân thực, toàn diện về các hiện tượng kinh tế – xã hội trong một khuôn khổ lý luận vững chắc.

Trong phạm vi bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào các phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị mác – lênin là, những đặc điểm cơ bản và cách vận dụng chúng vào thực tiễn nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp chúng ta nhận thức rõ hơn về quy luật vận động của nền kinh tế, từ đó đưa ra những luận cứ chính xác, khoa học nhằm phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc theo con đường xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị 1: Phương pháp biện chứng duy vật

Nói đến phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị, không thể không đề cập tới phương pháp biện chứng duy vật. Đây là một trong những phương pháp cốt lõi, xuyên suốt trong lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin nhằm nhận thức sự vận động và phát triển của các hiện tượng kinh tế, xã hội dựa trên cách nhìn toàn diện, biện chứng và duy vật.

Trong bối cảnh nghiên cứu kinh tế chính trị, phương pháp biện chứng duy vật giúp làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa các yếu tố, các hiện tượng của nền kinh tế như lực lượng sản xuất và các mối quan hệ sản xuất, cũng như quá trình phát triển của chúng qua các thời kỳ.

Nhận thức cuộc sống qua góc nhìn biện chứng

Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị này đòi hỏi phải nhìn nhận mọi hiện tượng kinh tế trong mối liên hệ với các yếu tố khác và trong quá trình vận động, biến đổi liên tục. Nó thúc đẩy nhà nghiên cứu không chỉ nhìn vào sự tĩnh mà còn phải đặc biệt quan tâm đến quá trình phát triển, biện chứng của các hiện tượng ấy.

=> Như vậy, trong thực tiễn, ta không thể coi trọng việc phân tích từng yếu tố một cách rời rạc, mà phải xem đó là một phần của toàn thể, của một hệ thống vận động sinh động.

Chẳng hạn, khi phân tích quá trình hình thành và phát triển của lực lượng sản xuất, phương pháp biện chứng duy vật giúp ta hiểu rõ mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, từ đó dự báo các xu hướng phát triển của nền kinh tế và xã hội trong tương lai.

=> Nó giúp làm rõ quy luật chuyển hóa, tái sinh của các hình thái kinh tế – xã hội, và từ đó rút ra các luận điểm phù hợp để định hướng sự phát triển.

Sự vận dụng của phương pháp biện chứng duy vật trong nghiên cứu kinh tế

Trong nghiên cứu kinh tế chính trị, phương pháp biện chứng duy vật yêu cầu các nhà nghiên cứu phải không ngừng vận động tư duy, xem xét các mâu thuẫn nội tại của nền kinh tế, từ đó hiểu rõ nguyên nhân sâu xa của các vấn đề kinh tế – xã hội. Phương pháp này giúp phân tích các mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa sản xuất và tiêu dùng, cũng như của các cuộc khủng hoảng kinh tế.

Thực tế, các cuộc suy thoái kinh tế, khủng hoảng tài chính đều xuất phát từ mâu thuẫn nội tại trong hệ thống kinh tế. Nhận thức được những mâu thuẫn này qua lăng kính biện chứng duy vật, nhà nghiên cứu có thể đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược, dài hạn phù hợp với quy luật khách quan của phát triển kinh tế – xã hội.

Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị 2: Phương pháp trừu tượng hoá khoa học

Một phương pháp đặc trưng khác trong phương pháp nghiên cứu của môn kinh tế chính trị theo chủ nghĩa Mác – Lênin là phương pháp trừu tượng hoá khoa học. Đây là cách tiếp cận giúp xác định những yếu tố cốt lõi, trung tâm để nghiên cứu một khía cạnh nhất định của nền kinh tế, từ đó xây dựng lý luận khoa học hay mô hình tổng thể.

Tầm quan trọng của trừu tượng hoá trong phân tích kinh tế

Trong thực tế công việc nghiên cứu, các hiện tượng kinh tế có tính phức tạp, đa dạng, ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Do đó, việc sử dụng phương pháp trừu tượng hoá giúp nhà nghiên cứu loại bỏ những yếu tố không cần thiết, chỉ tập trung vào những đặc điểm bản chất của đối tượng nghiên cứu. Từ đó, các luận điểm, mô hình, giả thuyết được xây dựng dựa trên các yếu tố cốt lõi dễ kiểm chứng và vận dụng.

Chẳng hạn, khi nghiên cứu về bản chất của giá trị thặng dư, nhà kinh tế chính trị phải trừu tượng hoá các yếu tố bên ngoài để tập trung phân tích các quy luật vận động nội tại của nó. Nhờ đó, các luận cứ có độ chính xác cao, giúp vận dụng hiệu quả vào thực tiễn công nghiệp, thương nghiệp và chính sách của nhà nước.

Trừu tượng hoá và xây dựng mô hình phân tích

Phương pháp trừu tượng hoá còn giúp tạo ra các mô hình, sơ đồ, biểu đồ phản ánh chân thực cơ chế hoạt động của các quan hệ kinh tế. Các mô hình này giúp dễ dàng hình dung, phân tích các hiện tượng phức tạp, từ đó dự đoán xu hướng phát triển của nền kinh tế trong tương lai. Đây là một trong những đặc điểm nổi bật của phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị, giúp nâng cao tính khoa học, chính xác của các kết quả nghiên cứu.

Trong quá trình áp dụng, nhà nghiên cứu phải luôn tỉnh táo để không bị rơi vào chủ nghĩa hình thức, giữ vững tính logic và thực tiễn của các mô hình, nhằm đảm bảo các kết luận phản ánh đúng bản chất của các quy luật kinh tế.

Kết Luận

 

 

 AI

Ngoài Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị trên, kinh tế chính trị còn sử dụng nhiều phương pháp khác như lôgíc và lịch sử, phân tích và tổng hợp, các phương pháp toán học, thống kê, mô hình hoá các quá trình kinh tế được nghiên cứu, v.v..